Tôi một người nói ham đọc sách thì cũng không phải, nhưng tôi thích đọc sách và thường hay lang thang đến các hiệu sách, phố sách như phố sách Đinh lễ.

Chủ đề của những cuốn sách tôi thường đọc là: Hạt giống tâm hồn, kinh tế, Marketing, Nhà quản lý,…
Theo quan sát của tôi khi ở trong một hiệu sách trong khi tôi tìm các đầu sách thì vô tình biết được kết quả điều tra cho thấy nhiều bạn đọc thích mua sách giá rẻ. Mà rẻ ở đây, theo lý giải của người mua sách là chiết khấu cao. Nhiều sách được chiết khấu 20-30%. Cao nhất có cuốn được chiết khấu đến 50%. Chiết khấu cao là yếu tố quyết định việc mua sách hay không của nhiều bạn đọc.

Là người có hiểu biết về quản trị kinh doanh, tôi nhẩm tính ngay, nếu chiết khấu cao đến 50%, cộng với lãi của nhà sách khoảng 10% đến 15%, như vậy người giao sách có chiết khấu lên đến 60%-65%. Ngoài ra phải tính đến lãi của dân làm sách lậu nữa. Điều đó có nghĩa là giá gốc của cuốn sách rất thấp.

Tại sao lại có những cuốn sách rẻ, chiết khấu cao đến vậy?

Thứ nhất, kẻ làm sách lậu cứ việc scan và copy những cuốn sách thật, sách xịn ra bán. Người làm sách giả không hề trả tiền bản quyền cho tác giả. Nếu là sách mua bản quyền từ nước ngoài, các công ty sách phải trả thêm tiền dịch, tiền hiệu đính, mà nhiều khi những khoản tiền này không hề nhỏ. Kẻ làm sách giả, sách lậu không phải chi trả tiền cho dịch giả, người hiệu đính, biên tập viên, nhân viên chế bản, họa sĩ trình bày bìa… Rất nhiều khoản chi phí họ không hề mất. Chỉ việc scan và in ra bán.

Thứ hai, chất lượng của sách lậu, sách giả kém. Họ thường chọn loại giấy xấu hơn, mỏng hơn, kém chất lượng hơn, khổ nhỏ hơn… Tất cả điều này làm giá thành cuốn sách thấp hơn.

Thứ ba, kẻ làm sách lậu thường chọn những xưởng in tư nhân nhỏ, manh mún, nằm ở vùng sâu vùng xa, với thiết bị máy móc lạc hậu, cũ nát, kém chất lượng. Trong trường hợp bị bắt, bị tịch thu tang vật, chi phí cũng không quá lớn. Những công ty in có uy tín, nằm trong thành phố, thường không dám in sách lậu. Vì khi in sách, bao giờ cũng phải trình giấy phép xuất bản. Tuy nhiên cũng không loại trừ có những xưởng in tham tiền hay không có việc làm liều nhận in sách lậu.

Ai mua sách lậu?

Tôi mạnh rạn làm cuộc phỏng vấn nho nhỏ với khoảng hơn 100 người trong cả 1 ngày trời lang thang ở các hiệu sách. Trong đó 73/116 (62,93%) là học sinh, sinh viên và những người chưa có việc làm. Chỉ có 11 trong số 116 người được phỏng vấn có chức vụ từ cấp phó, trưởng phòng trở lên.

Như vậy ta thấy rõ, tiếp tay cho sách lậu, sách giả chủ yếu là sinh viên và những người có thu nhập thấp. Những người đã đi làm, có thu nhập cao thường tìm mua sách thật, sách xịn, sách có bản quyền. Những người mua sách lậu cho biết họ có nhu cầu đọc sách, thậm chí đam mê sách. Tuy nhiên, do số tiền có hạn nên họ luôn tìm những nguồn sách rẻ nhất, chiết khấu cao nhất để mua.

Cũng theo phỏng vấn của tôi, phần lớn người được hỏi (81/116) chưa phân biệt được sách dịch và sách biên soạn, sách bản quyền và sách không có bản quyền. Chỉ khi tôi lấy 2 cuốn sách cho họ xem - một cuốn là của tác giả nước ngoài do một công ty sách có uy tín mua bản quyền, có tên tác giả đàng hoàng, có tên dịch giả, tên người hiệu đính và một cuốn tương tự do một người mua được bản tiếng Anh, mang về tự dịch, tự thêm bớt một số đoạn và biến họ thành người biên soạn thì những người tiêu thụ sách lậu mới biết.

Cũng qua phỏng vấn, nhiều bạn đọc chưa hề phân biệt được các khái niệm nhà xuất bản, công ty sách, công ty phát hành sách và nhà sách.

Sở dĩ tôi viết bài này là vì tôi thấy liên quan đến sản phẩm đèn LED hiện nay đang được kinh doanh tại Việt nam.

Tôi thường bắt gặp các câu hỏi từ phía khách hàng câu đầu tiên phải hỏi là:

Chính sách bán hàng như thế nào? Chiết khấu bao nhiêu %, hỗ trợ cho đại lý như thế nào? Giá có cao không? Có được đổi trả hàng không? Bảo hành bao lâu?

Trong khi đó câu hỏi cần phải giải đáp đầu tiên là Chất lượng sản phẩm như thế nào thì tôi không thấy hỏi.
Khi được trả lời chiết khấu khoảng x% thì khách hàng lại nói: sao chiết khấu thấp thế, bên abc họ chiết khấu cao hơn bên em nhiều. Bên đó họ đang mời anh tham gia đấy.

Sao chị không quan tâm về chất lượng sản phẩm? Ôi! chị quan tâm làm gì, quan trọng bây giờ giá rẻ thì nhiều người mua, chị mới bán được.

Vì là người trong ngành nên báo giá của nhiều đơn vị đang kinh doanh tôi cũng biết khá rõ, có nhiều đơn vị phân phối bán cho đại lý chiết khấu từ 30%, 35% rồi 40%, nhiều thì 50% thậm chí có đơn vị còn chiết khấu đến 60%. Với nhiều mục đích khác nhau như phải bán hàng bằng mọi giá để bán được hàng, mời chào làm khách hàng. Rồi có thể là chiến lược marketing của từng công ty. Nhưng người bán lẻ thì đâu có biết được bài toán ngược là: Nếu chiết khấu đến 50% rồi 60% thì giá trị thực của chiếc đèn họ đang bán ra cho người sử dụng sẽ còn lại bao nhiêu?. Đó là chưa tính đến % lợi nhuận của nhà cung cấp cho họ, chí ít cũng phải 10% nữa. Người bán hàng chỉ chăm chăm vào lợi nhuận, lợi nhuận đó gọi là tức thời hậu quả đằng sau là khâu bảo hành.

Các cụ ta xưa có câu: Tiền nào của nấy, đắt thì sắt ra miếng. Của rẻ là của ôi, ở đời không có cái gì mà vừa muốn Ngon, vừa muốn Bổ lại phải Rẻ cả.

Vd: như bạn đi mua một mớ rau, một vài lạng thịt nấu cho gia đình. Bạn cũng đều phải chọn bó rau phải tươi, miếng thịt phải ngon thì mới mua. Nhưng bó rau được hái từ sáng sớm mang đến phiên chợ bán trước buổi trưa thì có giá phải đắt hơn bó rau bán đến chiều, vì cũng bó rau đó để đến chiều thì nó héo rồi.

Quay lại với sản phẩm LED ta sẽ thấy khâu bảo hành rất quan trọng, hậu quả nghiêm trọng khi bán sản phẩm kém chất lượng là:

Người đầu tiên hứng chịu trách nhiệm cũng như uy tín là người bán trực tiếp cho người tiêu dùng. Sản phẩm kém chất lượng, người ta mang đến nói không ra gì thì người bán hàng chịu thiệt đầu tiên. Nếu như sản phẩm đó được doanh nghiệp phân phối đổi lại thì tốt, nhiều trường hợp gặp phải nhà phân phối không đổi lại thậm chí là mất tích bặt tăm luôn thì chịu thiệt vẫn là người bán cho khách hàng tiêu dùng.

Qua câu chuyện này tất cả chúng ta đều phải nghĩ đến 3Win: cho bạn, cho tôi và cho mọi người.