NHÌN MÀU SẮC THEO CÁCH MỚI TỪ CRI VÀ GAI

Trong một cuộc thực hiện nghiên cứu tại trung tâm nghiên cứu ánh sáng, họ quan sát để nhìn được ánh sáng thực...

Trong một cuộc thực hiện nghiên cứu tại trung tâm nghiên cứu ánh sáng, họ quan sát để nhìn được ánh sáng thực của trái cây từ các loại đèn chiếu sáng không tiết lộ. Họ đã đánh giá dựa trên sở thích của con người về cách nhìn màu sắc từ những hoa quả. Có 3 nguồn sáng được xem xét và chấp nhận, yêu thích nhất là màu RGB trắng của LED, theo sau là bóng đèn sợi đốt. Quan sát sở thích của mọi người về màu sắc thì màu trắng thực của led là màu có số điểm cao nhất.

Điều thú vị của thí nghiệm này là đặc điểm của mỗi nguồn sáng. Bóng đèn sợi đốt với CRI là 100, là loại có độ hoàn màu cao nhất, ánh sáng LED chỉ có CRI 80, nhưng thông số đó là khoảng CRI chấp nhận cho một nguồn sáng, Làm thế nào để nguồn có CRI thấp lại được yêu thích hơn CRI cao?

Đây là câu trả lời của câu hỏi, trước tiên chúng ta phải định nghĩa được sự hoàn màu, độ hoàn màu không chỉ là CRI.

CRI là chỉ số hoàn màu, không phải CRI luôn phản ánh rõ ràng màu của một nguồn sáng, nguồn sáng cùng CRI có thể có sự phân chia quang phổ khác nhau, và vì vậy nên độ hoàn màu cũng khác nhau. Ví dụ, cho 2 nguồn sáng, có CRI là 85, có thể có bước song ngắn và dài khác nhau, do vậy một nguồn có thể làm cho màu đỏ hơn, trong khi nguồn kia sẽ làm cho màu xanh sinh động hơn.

Để chúng ta hiểu thêm cái gì làm cho độ hoàn màu tốt, ánh sáng thiết kế dựa vào vật liệu nguồn sáng, đối tượng chiếu sáng và cảm nhận của người nhìn.

Bởi vì CRI được giới hạn trong khả năng nhận thức của con người, dựa vào nhiều yếu tố để xác định được môi trường chiếu sáng tốt nhất, yếu tố ở đây gọi là GAI (chỉ số màu trong khu vực), hoặc GAI, được xác định bằng chỉ số kết tủa màu của tám mẫu màu được sử dụng trong khái niệm CRI về nguồn sáng.

Vậy nên Đa giác được tao ra bởi sự phát họa đó là nguồn GAI, nó thì lớn hơn GAI, cao hơn GAI. GAI cao là đặc trưng của nguồn sáng có màu sắc tốt, rõ ràng, và màu sắc được bảo hòa hoặc chói chang. Không giống CRI, GAI có thể hơn 100, nhưng nó thường có nghĩa là màu đậm xuất hiện, và sở thích của người dùng giảm. Trong thí nghiệm được đề cập trước, nguồn sang Led ưa thì có GAI là 80, trong khi đó bóng đèn sợi đốt chỉ có Gai là 40.


Để chắc chắn có nguồn sáng tốt thì phải chọn nguồn sáng có CRI và GAI cao, phối hợp giữa sự tự nhiên do CRI cao quyết định, và sự rõ rang do GAI cao quyết định, để mang lại cho người dùng nguồn sang ấm áp và mát mẻ, và ở tất cả các cấp của ánh sang từ cao đến thấp.

Để đạt được mục đích sử dụng người ta phải có mục đích sử dụng. Câu hỏi “cái gì đang được chiếu sáng” là cực kỳ quan trọng để lựa chọn nguồn sáng. Nếu đối tượng là màu đỏ thì bạn phải mang lại cho đối tượng màu đỏ sống động hơn. Nhưng nếu ứng dụng là không rõ hoặc sẽ thay đổi thì lựa chọn nguồn sáng có CRI cao (85 hoặc cao hơn) và GAI cao ( 85-100) là lựa chọn tốt nhất.

Lưu ý: Ánh sáng tạo ra từ đèn chỉ để giúp người nhìn thấy rõ các vật xung quanh chứ không phải để con người nhìn trực tiếp vào đèn. Nếu nhìn trực tiếp vào bóng đèn thì dù đèn nào cũng gây hại cho mắt, không loại trừ LED. Chẳng hạn, với đèn huỳnh quang, đèn compact hay đèn sợi đốt, nếu nhìn thẳng vào nguồn ánh sáng phát ra từ đèn sẽ bị chói lóa, nhức mắt, thậm chí mờ mắt; tương tự khi chúng ta nhìn trực tiếp vào các đèn LED trên các biển quảng cáo một lát cũng sẽ thấy rất mỏi mắt.

Có nhiều người quảng cáo: đèn LED của chúng tôi chống chói mắt hoặc không chói mắt như những hãng đèn khác điều đó là hoàn toàn chưa đúng. Bởi công nghệ ngày nay đã tạo ra những tấm chắn giúp hạn chế việc ánh sáng chói của đèn LED nếu nhìn vào trực tiếp. Mặt khác nói ánh sáng đèn LED gần với ánh sáng ban ngày, ánh sáng tự nhiên. Vậy bạn thử nhìn lên mặt trời xem có bị chói không nhé?

Với các chuyên gia về chiếu sáng, để đánh giá chất lượng một sản phẩm đèn LED họ thường dựa trên phương diện cốt lõi là chất lượng nguồn sáng.

Có một yếu tố nữa để đánh giá chất lượng ánh sáng là hàm lượng ánh sáng xanh. Ánh sáng của các đèn led bắt nguồn từ dải màu xanh lam và tím, vốn có năng lượng cao và sóng ngắn của quang phổ nhìn thấy được (415 – 455 nm). Ánh sáng xanh phát ra từ màn hình smartphone, tivi, laptop … và có cả ngay trong bóng đèn LED của bạn. Đặc biệt với những sản phẩm đèn LED giá rẻ của Trung Quốc thì cường độ ánh sáng xanh trong nguồn sáng càng mạnh.

Vậy câu hỏi đặt ra là ánh sáng xanh tác động như thế nào đến sức khỏe?

Theo Viện Hoa Kỳ về Sức khỏe và An toàn lao động, khi tiếp xúc với ánh sáng xanh thường xuyên sẽ gây tác hại ghê gớm đến sức khỏe, 90% số người mắc chứng suy giảm thị lực khi tiếp xúc với ánh sáng xanh 3 giờ mỗi ngày.

Điều nguy hiểm hơn khi ánh sáng tiếp xúc với mắt trẻ em, vì đôi mắt trẻ chưa phát triển hoàn thiện, còn non nớt nên rất dễ bị tổn thương vĩnh viễn. Bạn sẽ giật mình khi biết được đến 7/10 trẻ em tiểu học thành phố bị mắc bệnh về thị giác và con số trên không ngừng gia tăng. Với điều kiện làm việc ở các văn phòng hay những không gian sống chật chội của thành phố, việc tiếp xúc ánh sáng tự nhiên rất hạn chế. Vì thế nhiều nơi buộc phải dùng ánh sáng đèn cả ngày lẫn đêm. Nếu nguồn sáng cung cấp không đảm bảo sẽ rất nguy hiểm đến sức khỏe người sử dụng.

Việc tiếp xúc liên tục và kéo dài với ánh sáng này có thể đủ để gây hại cho võng mạc của mắt người.